Điều chỉnh vì lợi ích nhà quản lý

0
33

Điều chỉnh vì lợi ích nhà quản lý

Minh Tâm – Trịnh Hoàng

Việc định danh Uber, Grab là gì trong hoạt động vận tải vẫn gây tranh cãi trên toàn thế giới. Ảnh: THÀNH HOA

(TBKTSG) – Kết thúc hai năm thí điểm mô hình vận tải theo hình thức hợp đồng điện tử, Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) trình Chính phủ dự thảo nghị định thay thế Nghị định 86/2014 của Chính phủ về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng ô tô. Trong dự thảo mới này, hình thức kinh doanh của Uber, Grab được điều chỉnh tiệm cận hơn với các hình thái kinh doanh vận tải có sẵn.

Uber, Grab là ai?

Thực tế, việc định danh Uber, Grab là gì trong hoạt động vận tải vẫn gây tranh cãi trên toàn thế giới.

Cuối tháng 12-2017, Tòa công lý châu Âu xác định Uber là doanh nghiệp vận tải. Cơ quan này bác bỏ lập luận Uber chỉ đơn thuần là một ứng dụng công nghệ cung cấp kết nối trung gian giữa hành khách và chủ phương tiện. Theo Tòa công lý châu Âu, “Uber đã có ảnh hưởng quyết định tới điều kiện cung cấp dịch vụ của người tài xế; không có ứng dụng di động của Uber, người dùng sẽ không sử dụng dịch vụ được điều khiển bởi Uber đó”, bởi hiện nay, Uber là người quyết định giá cước và ấn định tài xế cung cấp dịch vụ cho khách hàng.

Tại Việt Nam, sự xuất hiện của hình thức vận tải mới này cũng gây ra sự bối rối cho cơ quan quản lý. Bộ GTVT vẫn công nhận Uber – Grab là bên thứ ba nhưng gắn với một hình thái cung cấp dịch vụ vận tải có sẵn – vận tải theo hợp đồng mà cụ thể là hợp đồng điện tử.

Dự thảo nghị định nói trên của Bộ GTVT dành riêng một chương để quy định về hình thức hợp đồng vận tải. Theo đó, các dịch vụ gọi xe qua ứng dụng công nghệ (mà Uber, Grab là hai đại diện cung cấp tiêu biểu hiện nay) sẽ được điều chỉnh thông qua quy định này.

Điều chỉnh nhìn từ lợi ích của nhà quản lý

Việc quy hình thức vận tải mới này về hình thức vận tải sẵn có (vận tải theo hợp đồng điện tử) được cho là sẽ giải quyết nhiều bài toán làm đau đầu các nhà quản lý.

Thứ nhất, ở góc độ quản lý nhà nước, việc định danh loại hình vận tải này vào loại hợp đồng vận tải sẽ giúp Bộ GTVT quản lý số lượng xe, hoạt động kinh doanh cũng như việc đánh thuế. Việc xác định Uber, Grab là hình thức vận tải theo hợp đồng với ba bên tham gia, nhà quản lý về thuế sẽ không phải “đau đầu” về việc tính thuế với Uber, Grab như hiện nay. Khi đó, nhà xe có nghĩa vụ thuế trong việc cung cấp dịch vụ vận tải, khách hàng đi xe phải trả thuế giá trị gia tăng cho việc dùng dịch vụ, cả nhà cung cấp giải pháp công nghệ là Uber, Grab cũng phải trả thuế thu được từ thực hiện dịch vụ kết nối của mình.

Thứ hai, từ góc độ người tiêu dùng, việc định danh hình thức vận tải mới như vậy sẽ ấn định trách nhiệm quản lý, điều hành phương tiện, lái xe, giải quyết khiếu nại, bồi thường thiệt hại (nếu có) của hành khách… thuộc về đơn vị chủ xe. Theo đó, dự thảo nghị định quy định rõ ràng về việc ký hợp đồng giữa các bên, yêu cầu cung cấp rõ thông tin về tài xế, phương tiện và khách hàng, điều này sẽ góp phần ràng buộc và đảm bảo hơn nữa mặt an toàn trong quá trình sử dụng dịch vụ vận tải này.

Sự ưu việt của hình thức vận tải mới bị triệt tiêu

Với việc nhìn nhận kinh doanh theo hợp đồng điện tử, bên cạnh những thuận lợi về mặt quản lý thì dự thảo nghị định mới đang khiến sự thuận tiện có được từ hình thức vận tải mới này bị triệt tiêu.

Bên cạnh lợi ích của người tiêu dùng như gọi xe thuận tiện, tiết kiệm chi phí thì nền tảng công nghệ này cũng cho phép tối ưu hóa lượng xe lưu thông trên đường, giảm tối đa thời gian đỗ xe, đợi khách…, tất cả đều xuất phát từ việc tận dụng được nguồn xe nhàn rỗi.

Tuy nhiên, dự thảo nghị định mới quy định những đơn vị như Uber, Grab sẽ chỉ được ký kết hợp đồng và cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp, hợp tác xã kinh doanh vận tải đã được cấp phép. Với quy định này, nhóm xe cá nhân, hộ gia đình nhàn rỗi bị loại ra khỏi hệ thống lưu thông. Về mặt xã hội, mục đích hạn chế số lượng xe lưu thông trên đường bằng sáng kiến kết nối, tận dụng sự chia sẻ từ chủ phương tiện có dư chỗ và người tham gia giao thông khác cũng không thực hiện được.

Trong khi mục tiêu của ứng dụng đặt xe là để tận dụng nguồn xe cá nhân nhàn rỗi thì quy định này đã vô hiệu hóa mục tiêu ban đầu của Uber, Grab. Từ góc độ này, dường như các quy định mới chỉ đáp ứng được mục tiêu thuận tiện cho nhà quản lý mà bỏ qua những lợi ích của người sử dụng dịch vụ.

Tư duy quản lý thời kỳ 4.0

Những lúng túng xảy ra trong quá trình định danh cho hình thức vận tải mới này cho thấy các nhà quản lý vẫn chưa sẵn sàng để đón nhận những làn sóng sản phẩm dịch vụ mới trên nền tảng công nghệ thời kỳ 4.0. Thay vì xây dựng chính sách quản lý mới cho ngành nghề kinh doanh mới thì các nhà quản lý đang tìm cách chuyển những ngành nghề này về những loại đã có sẵn để thuận tiện cho việc quản lý, qua đó làm triệt tiêu những lợi ích mà những nền tảng công nghệ này mang lại.

Trong tương lai, khi xuất hiện các hình thức sản xuất, kinh doanh hoàn toàn mới thì tư duy quản lý như hiện nay sẽ là một rào cản lớn để chúng ta bắt kịp được xu hướng phát triển của kỷ nguyên số.

Trong tờ trình của mình về dự thảo nghị định gửi Chính phủ, Bộ GTVT nhắc đến Grab như “phương thức trợ giúp người dùng đặt (gọi) taxi một cách nhanh chóng và thuận tiện thông qua các thiết bị thông minh (smartphone)”. Theo đó, Uber, Grab được xem như các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ (ứng dụng – application/app).

Giải pháp công nghệ ở đây được Bộ GTVT định nghĩa là hợp đồng điện tử. Tại đó, đơn vị vận tải kết nối với khách thông qua hợp đồng do Uber, Grab cung cấp. Hình thức vận tải có sự tham gia của Uber, Grab được coi là vận tải theo hợp đồng.

Kết quả của nhiều cuộc tranh luận về định danh Uber, Grab cho rằng nên đưa Uber, Grab đóng vai trò trung gian trong việc cung cấp dịch vụ hàng hóa. Khi đóng vai trò platform/kho bãi, Uber, Grab được ủy quyền để sắp xếp các giao dịch giữa nhà cung cấp xe và người dùng, thương thảo giá cả với các bên. Uber, Grab cũng sẽ được ủy quyền chịu trách nhiệm với việc đảm bảo thông tin từ nhà cung cấp dịch vụ vận tải và ghi nhận phản ánh từ khách hàng. Nhiều tranh cãi sẽ được giải quyết dễ dàng hơn. Kể cả việc yêu cầu gắn logo đối với các phương tiện tham gia vận tải sẽ hoàn toàn hợp lý trong trường hợp này.

Một quy định khác gắn liền với dự thảo nghị định của Bộ GTVT là mới đây thành phố Hà Nội tiến hành cắm bảng cấm ở một số tuyến phố đối với các xe hợp đồng tương tự xe taxi. Tất nhiên, khi được xác định là hình thức xe hợp đồng, Uber, Grab chịu điều chỉnh bởi quy định này. Nhưng thực chất, kể cả Uber, Grab là đơn vị cung cấp công nghệ kết nối hay đóng vai trò platform/kho bãi hoặc bất kỳ hình thức nào, đối tượng điều chỉnh mà quy định nhắm tới là phương tiện trực tiếp tham gia vào quá trình vận tải có thu phí dịch vụ. Như vậy, tính bình đẳng trong kinh doanh giữa các loại hình vận tải taxi truyền thống hay taxi công nghệ luôn được đảm bảo.

Nguồn: thesaigontimes.vn

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.